بررسی برهمکنش بقایای گندم و نیتروژن در شرایط کم آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری آب لوبیا

کاظمینی, سید عبدالرضا; علی نیا, مژگان; امیری, ابراهیم; دیانت منش, مرضیه

doi:10.22126/atwe.2026.14316.1232

بررسی برهمکنش بقایای گندم و نیتروژن در شرایط کم آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری آب لوبیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

² گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز

³ گروه مهندسی آب، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

⁴ گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

10.22126/atwe.2026.14316.1232

چکیده

هدف: این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات بقایای گندم، سطوح نیتروژن و رژیم‌های آبیاری بر بهره‌وری لوبیا صورت گرفت.

روش‌پژوهش: آزمایشی به‌صورت کرت‌های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی طی سه سال زراعی (1397-1395) در 18 کیلومتری شهر شیراز اجرا شد. تیمارها شامل سطوح بقایای گندم (با و بدون بقایا)، نیتروژن (صفر، 85، 170 و 225 کیلوگرم در هکتار) و مدیریت آبیاری (آبیاری کامل و 80 درصد نیاز آبی) بودند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد، افزایش نیتروژن از صفر به 170 و 225 کیلوگرم در هکتار موجب افزایش عملکرد دانه شد. بیشترین عملکرد دانه (3882 کیلوگرم در هکتار) در تیمار با بقایای گیاهی همراه با 225 کیلوگرم نیتروژن و آبیاری کامل در سال سوم بدست آمد که تفاوت معنی‌داری با 170 کیلوگرم نیتروژن نشان نداد. اعمال تنش آبی ( 80 درصد نیاز آبی ) در همان تیمار موجب کاهش 7/31 درصدی عملکرد دانه شد. بهره‌وری آب بر اساس عملکرد دانه بین 28/0 تا 10/1 کیلوگرم بر مترمکعب متغیر بود و بیشترین مقدار آن در تیمار بقایا + 225 کیلوگرم نیتروژن + آبیاری کامل در سال سوم مشاهده شد که نسبت به کمترین مقدار حدود 9/3 برابر افزایش داشت و تفاوت معنی‌داری با 170 کیلوگرم نیتروژن نداشت. بیشترین بهره‌وری آب مبتنی بر تبخیر و تعرق (57/1 کیلوگرم بر مترمکعب) در همین تیمار ثبت شد که با اعمال تنش آبی کاهش 4/5 درصدی نشان داد.

کلیدواژه‌ها