بهینه سازی چند منظوره برای مدیریت بهره برداری تلفیقی از منابع آب سطحی و زیرزمینی بر اساس الگوریتم MOICA

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

2 گروه مهندسی آب، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

10.22126/atwe.2026.14005.1218

چکیده

از اهداف اساسی این تحقیق، بررسی اثر برهم‌کنش آب سطحی و زیرزمینی با ایجاد اتصال دینامیکی بین مدلهای آب سطحی و زیرزمینی در دشت چمچمال واقع در پایین دست سد و رودخانه جامیشان در غرب ایران می‌باشد. در این مدل تمامی اجزاء دخیل در سیستم های آب سطحی و زیرزمینی در منطقه مطالعاتی بهم متصل می‌گردد. طوری که داده‌ها و اطلاعات بین این دو سیستم در هر یک از گام‌های زمانی در گردش می باشد. لذا در هر گام زمانی ماهانه مقادیر برداشت، برای انجام بهینه‌سازی سیستم، الگوریتم چند هدفه MOICA به بدنه مدل تلفیقی متصل شد. در فرآیند بهینه سازی، هدف اول، حداکثر نمودن درصد تامین نیازهای آبی و هدف دوم حداقل نمودن افت تراز آب زیرزمینی در پایان دوره بهره‌برداری بود. متغیرهای تصمیم شامل درصد برداشت ماهیانه از منابع آب سطحی و زیرزمینی بود. برای بررسی اثر بهره برداری هم زمان سد و آبخوان، دو سناریوی مدیریتی (بهره برداری تلفیقی بر اساس وضع موجود منطقه (رفرنس) و بهره برداری تلفیقی با انجام فرآیند بهینه سازی تعریف شد. نتایج نشان داد پس از اجرای الگوریتم بهینه ساز و استفاده از ضرایب تخصیص بهینه در بدنه مدل تلفیقی، در ماههای کم آب، درصد تامین نیاز مصارف اراضی کشاورزی نسبت به سناریوی رفرنس بین حدود 3 تا 29 درصد بهبود پیدا کرد. پس از بهینه سازی سیستم، متوسط افت آب زیرزمینی در دشت چمچمال در پایان دوره 9/2 متر بود که نسبت به سناریوی رفرنس حدود 4/4 متر از میزان افت کاسته شده بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 مرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 12 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری: 11 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش: 14 مرداد 1405