1
موسسه تحقیقات فنی و مهندسی، کشاورزی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
2
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی شاهرود
10.22126/atwe.2026.13534.1206
چکیده
اهمیت کشت پسته به خاطر میزان سطح زیرکشت قابل ملاحظه آن در شهرستان دامغان و سهم آن در اقتصاد منطقه و استان است اما به خاطر میزان آب آبیاری مورد نیاز و محدودیت دسترسی به آب و شرایط نامتعارف آب و خاک منطقه، مستلزم مدیریت مصرف آب و بهینهسازی آن است. تحلیل مدیریت مصرف آب پسته مستلزم شناخت وضع حاضر مصرف آب و مقادیر مصارف مفید و غیرمفید است. در این تحقیق میزان تلفات تبخیری آب در باغات پسته شهرستان دامغان به عنوان عامل بسیار مهم و تاثیرگذار در کل آب مصرفی و شاخص بهرهوری آب، تعیین و تحلیل گردید. در شرایط کشت پسته، نیاز آبشویی جزو تلفات آب محسوب نمیشود و به عنوان مصرف مفید تلقی میگردد. در سامانههایی که انتقال آب از طریق لوله صورت میگیرد، نقش این مدیریت در کاهش تلفات آب به میزان 17-12 درصد قابل توجه است. اما آنچه که در مقوله مصرف آب باغات پسته مشهود است، نشان داد که بسته به بافت خاک و عرض نوار آبیاری، تلفات تبخیر از 80 تا 2083 مترمکعب در هکتار در پنج نوبت آبیاری متغیر بود. بر اساس بافت خاک و مدیریت رایج برنامههای آبیاری سطحی در باغهای پسته، تبخیر تقریباً 19 تا 35 درصد از کل آب آبیاری مصرف شده را تشکیل میدهد. در آبیاری قطرهای نیز به خاطر تواتر زیاد آبیاری و فاصله کوتاه، تلفات تبخیر آب قابل توجه است؛ اتخاذ تمهیداتی برای کاهش سطح خیس شده و هدایت آب به سطح زیرین خاک و در ناحیه ریشه، نقش بسزایی در مدیریت مصرف آب دارد.
)