تعیین دوره برنامه‌ریزی منابع آب بهینه با رویکرد آماری: مطالعه حوضه آبریز کارون بزرگ

رابعی غلامی, فراز; آخوندعلی, علی محمد; خرمیان, امین

doi:10.22126/atwe.2026.13305.1202

تعیین دوره برنامه‌ریزی منابع آب بهینه با رویکرد آماری: مطالعه حوضه آبریز کارون بزرگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکد مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

10.22126/atwe.2026.13305.1202

چکیده

انتخاب دوره آماری بهینه برای برنامه‌ریزی منابع آب، به‌ویژه در حوضه‌های حساس و پرچالش مانند کارون بزرگ، از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مطالعه جهت کنترل همگنی متغیرهای هیدرواقلیمی از آزمون‌های ورسلی، آزمون انحراف تجمعی، آزمون مجموع رتبه، آزمون استیودنت و آزمون کیوسام و برای بررسی روند از آزمون‌های روند من کندال، آزمون اسپیرمن و آزمون رگرسیون خطی استفاده شده است. همچنین جهت شناسایی نقاط شکست در سری‌های زمانی، از آزمون‌ پتیت استفاده گردید. داده‌های بارش پنج ایستگاه شاخص باران‌سنجی (لردگان، پل شالو، تله‌زنگ، اهواز و شاه‌مختار) و میانگین بارش حوضه‌ای مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد بارش متوسط حوضه در سطوح اطمینان 1 درصد و 5 درصد همگن بوده و فاقد روند معنادار است. ایستگاه‌های لردگان، پل شالو و شاه‌مختار همگن و فاقد روند، اما ایستگاه‌های تله‌زنگ و اهواز غیرهمگن و دارای شکست آماری در سال‌های ۱۳۸۵–۱۳۸۶ و ۱۳۸۳–۱۳۸۴ بودند. در ایستگاه‌های هیدرومتری، داده‌های ایستگاه هیدرومتری دورود–ماربره، شهید، ارمند، سد دز، اهواز، درکش–ورکش، شاه‌مختار و کارون ۳ تحلیل شد. آزمون پتیت نشان داد ایستگاه‌های درکش–ورکش، سد دز، شاه‌مختار و شهید همگن بوده، اما ایستگاه‌های ارمند، کارون ۳، اهواز و دورود–ماربره دارای شکست آماری در سال‌های ۱۳۷۴–۱۳۷۵، ۱۳۸۵–۱۳۸۶ و ۱۳۷۶–۱۳۷۷ بودند. همچنین آزمون‌های روند نشان دادند که ایستگاه‌های دورود–ماربره، ارمند و اهواز دارای روند کاهشی معنادار بوده و سایر ایستگاه‌ها فاقد روند هستند. با توجه به نتایج حاصل، سال ۱۳۷۴–۱۳۷۵ به‌عنوان نقطه شکست و دوره ۱۳۷۲–۱۳۷۳ تا ۱۳۹۹–۱۴۰۰ به‌عنوان دوره آماری بهینه انتخاب گردید.

کلیدواژه‌ها