تکنولوژی‌های هوشمند در کشاورزی: مدیریت آب و منابع در عصر تغییرات اقلیمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.

2 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

3 موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

چکیده

هدف: این پژوهش باانگیزه یافتن راهکارهایی نوین و کارآمد در عرصه مدیریت آبیاری، به بررسی عمیق روش‌های غیرمستقیم اندازه‌گیری رطوبت خاک و فنون پیشرفته اتوماسیون آبیاری و آبیاری هوشمند می‌پردازد. هدف غایی، کاوش در دانش روز و ارزیابی رویکردهای نوآورانه و مؤثری است که بتوانند ضمن بهینه‌سازی مصرف آب و ارتقای بهره‌وری، پاسخی شایسته به چالش‌های فنی پیچیده در این حوزه باشند. این مطالعه، با تمرکز بر یافتن راه‌حل‌های عملی و پایدار، می‌کوشد تا زمینه‌ای را برای توسعه کشاورزی هوشمند و سازگار با محیط زیست فراهم آورد.
 
روش پژوهش: این مطالعه به بررسی حسگرهای مورداستفاده در کشاورزی هوشمند (بارندگی، دما و غیره) و تجهیزات آبیاری، پایش سرمازدگی، حفاظت از گیاهان و پایش محصولات می‌پردازد و ویژگی‌های آن­ها را برای بهینه‌سازی کشاورزی، کاهش مصرف منابع و بهبود کارایی و پایداری تجزیه‌وتحلیل می‌کند.
 
یافته ­ها: فناوری‌های هوشمند می‌توانند بهره‌وری و بازدهی کشاورزی را افزایش دهند، به ویژه در مدیریت آب در کشورهای کم‌آب مانند ایران که کشاورزی هوشمند را ضروری می‌سازد. در حالی که کارآیی آنها در کشورهای توسعه‌یافته ثابت شده است، موفقیت در ایران نیازمند زیرساخت‌های خاص است. سیستم‌های هوشمند عملکرد گیاه را بهبود می‌بخشند، اتلاف آب را کاهش می‌دهند و آلودگی را به حداقل می‌رسانند. با دسترسی گسترده به اینترنت در مناطق روستایی، آبیاری هوشمند با استفاده از حسگرهایی مانند TDR و PR2 می‌تواند فرآیندها را از طریق اینترنت اشیا خودکار کند. ملاحظات مهم شامل دقت حسگر، منبع تغذیه، هزینه و اثرات شوری است. شبکه‌های حسگر بی‌سیم دوطرفه (WSAN) امکان پایش و کنترل آبیاری را فراهم می‌کنند. برنامه‌ریزی آینده باید پایش خاک، آب‌وهوا را با کنترل پیش‌بینی‌کننده ادغام کند و بر فرآیندهای پویا و تأثیر پایش هوشمند بر کارایی آبیاری، باتوجه‌به عدم قطعیت‌های موجود در سیستم‌های آبیاری کشاورزی، تمرکز کند.
 
نتیجه‌گیری: با توانایی جلوگیری از بیماری‌ها، محافظت از محصولات در برابر سرمازدگی و از بین بردن ضایعات ذخیره‌سازی، این فناوری‌ها انقلابی در کارایی و عملکرد فرآیندهای کشاورزی ایجاد می‌کنند. در نهایت، پیاده‌سازی کشاورزی هوشمند و استفاده از حسگرهای رطوبت خاک، فراتر از صرفه‌جویی در آب، راهبردی بی‌نظیر برای غلبه بر چالش‌های آب‌وهوایی و فشارهای طاقت‌فرسا بر سیستم‌های کشاورزی ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اله‌دادی، حمید.، لطیف‌منش، حجت‌اله.، و مرادی، علی. (۱۴۰۲). اثر رویکرد کشاورزی پایدار از منظر بوم‌شناختی در تأمین امنیت غذایی. نشریه آماد و فناوری دفاعی، ۶ (۴) ، 164-133. https://amfad.sndu.ac.ir/article_2706.html
باقری، نیکروز. (۱۳۹۸). فناوری اطلاعات بسترساز توسعه کشاورزی هوشمند. مجله علوم و فناوری اطلاعات کشاورزی، (۱)۲، 49-35. https://doi.org/10.22092/aistj.2019.125170.1024
بشارت، سینا.، و خورسند، افشین. (۱۴۰۲). موضوعات پیشرفته در آب، خاک و گیاه (دستگاه‌های اندازه‌گیری و نرم‌افزارهای کاربردی). انتشارات دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. https://cl.urmia.ac.ir/node/4438
پورکریمی، بهاره.، نیکنامی، مهرداد.، و جورابلو، مهدی. (۱۳۹۳). نیازمندی‌های ترویجی سامانه‌های آبیاری قطره‌ای در استان تهران. نشریه پژوهش آب در کشاورزی، ۲۸ (۲) ، 328-315. https://doi.org/10.22092/jwra.2014.100033
توسن، معین.، خاشعی سیوکی، عباس.، ماروسی، علی.، و قریب، محمدرضا. (۱۴۰۳). مروری بر مدیریت هوشمند آب در استقرار کشاورزی پایدار مبتنی بر اینترنت اشیا. مجله مدیریت آب در کشاورزی، ۱۱ (۱) ، 166-145.                                    https://wmaj.iaid.ir/article_185939.html
ثابت، فربد.، و محمدپور، مسلم. (۱۴۰۰). کشاورزی هوشمند. مجله علوم و فناوری اطلاعات کشاورزی، ۴ (۱) ، 58-49. https://doi.org/10.22092/aistj.2022.359077.1067
حسنی، یوسف.، هاشمی، مهدی.، و زهرائی، بنفشه. (۱۳۹۳). توسعه ساختار جدید بهره‌برداری اقتصادی در شبکه‌های آبیاری فاقد بازار آب. علوم آب و خاک، ۲۴ (۱) ، 43-27. http://dx.doi.org/10.47176/jwss.24.1.39232
خورسند، افشین.، رضاوردی‌نژاد، وحید.، عسگرزاده، حسین.، مجنونی هریس، ابوالفضل.، رحیمی، امیر.، و بشارت، سینا. (a1398). برنامه‌ریزی آبیاری ماش سیاه براساس شاخص تنش آبی گیاه (CWSI) تحت روش آبیاری قطره‌ای. مجله تحقیقات آب و خاک ایران، ۵۰ (۹) ، 2138-2125. https://doi.org/10.22059/ijswr.2019.280132.668179
خورسند، افشین.، رضاوردی‌نژاد، وحید.، عسگرزاده، حسین.، مجنونی هریس، ابوالفضل.، رحیمی، امیر.، بشارت، سینا.، و صدرالدینی، علی اشرف. (b1398). تعیین شاخص تنش آبی (CWSI)  جهت تشخیص تنش آب محصول ذرت در منطقه ارومیه. مجله تحقیقات آب و خاک ایران، ۵۰ (۴) ، 884-873. https://doi.org/10.22059/ijswr.2018.261912.667967
کاظم علیلو، وحید.، و جمشیدی، بهاره. (۱۴۰۱). کاربرد هوش مصنوعی در کشاورزی هوشمند اقلیم. نشریه علوم و فناوری اطلاعات کشاورزی، ۵ (۲) ، 51-60. https://doi.org/10.22092/jaist.2023.362065.1090
کشاورز، عباس.، فکاری سردهایی، بهزاد.، بیکی، اعظم.، خسروی، عبدالرحیم.، فارسی، محمدمهدی.، ملکیان، راحله.، و نژندعلی، عاطفه. (۱۴۰۰). مجموعه اسناد مرتبط با سند ملی و راهبردی تحول امنیت غذایی؛ چالش‌های بخش کشاورزی کشور. نشر آموزش کشاورزی، تهران، ایران. ‌https://agrilib.areeo.ac.ir/book_9920.html
گرامی طیبی، م. (۱۳۹۶). مزارع و کشاورزی آینده: کوچک و هوشمند. https://ayandehpajoohi.com/articlesfuturesstudies